İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından hazırlanan yeni bir araştırma, kentteki organize sanayi bölgelerinin (OSB) ciddi bir mekansal sıkışıklık yaşadığını ortaya koydu. Çevrelerinin hızla artan konut ve alışveriş merkezi (AVM) projeleriyle dolması ve fahiş arsa fiyatları, sanayicilerin ihtiyaç duyduğu fiziksel büyümeyi engelliyor. Bu durum, İstanbul’un sanayi geleceği açısından önemli endişeler doğuruyor.

Sanayinin Nefesi Kesiliyor: Yüksek Arsa Fiyatları ve Mekansal Sıkışıklık

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İPA’nın iki ayda bir yayımlanan Kent Gündemi Araştırmaları serisinin mart ayı raporu, İstanbul’daki 8 organize sanayi bölgesinin mevcut durumunu ve karşılaştığı sorunları mercek altına aldı. Yaklaşık 22 bin fabrikanın faaliyet gösterdiği ve 430 binden fazla kişiye istihdam sağlayan bu bölgelerde yapılan görüşmeler, sanayicilerin en büyük sorununun mekânsal sıkışıklık olduğunu gösterdi.

Geçmişte şehrin çeperinde yer alan Dudullu, İkitelli ve Beylikdüzü gibi OSB’ler, günümüzde yoğun konut ve AVM projeleriyle çevrilmiş durumda. Bu durum, OSB’lerdeki doluluk oranlarının %90’lara ulaşmasına ve arsa metrekare fiyatlarının 3.000-3.500 Euro seviyelerine fırlamasına neden oldu. Bu maliyet artışı, firmaların mevcut alanlarını genişletmelerini neredeyse imkansız hale getiriyor.

Taşınma İkilemi: Maliyet Kaygısı ve Nitelikli İş Gücü Korkusu

Tüm bu olumsuz koşullara rağmen, sanayiciler şehir dışına taşınma konusunda oldukça isteksiz. Bunun temel nedenleri arasında, mevcut tesisler için yapılan altyapı yatırımlarını terk etmenin yüksek maliyeti ve en önemlisi nitelikli iş gücünü kaybetme korkusu yer alıyor. Mevcut ekonomik belirsizlik, yüksek faiz oranları ve genel ekonomik dalgalanmalar, firmaların taşınma kararını ertelemesine veya tamamen vazgeçmesine yol açıyor.

Fiziksel kapasitesini artırmak isteyen bazı firmalar Trakya veya Anadolu’daki yeni OSB’lere yönelse de, bu süreç inşaat ve finansman maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle oldukça yavaş ilerliyor.

Usta-Çırak Kültürü Tehlikede: Gençler Sanayiden Uzaklaşıyor

Araştırma, imalat sektörünün bir diğer kritik sorunu olan ara eleman ve saha çalışanı bulma zorluğunu da gözler önüne serdi. Genç nesillerin, zorlu sanayi koşulları yerine AVM’ler gibi hizmet sektörlerini daha cazip ve statü sahibi olarak görmesi, sektörde ciddi bir kültürel kopuşa ve tecrübe kaybına neden oluyor. Geleneksel usta-çırak ilişkisinin zayıflaması, sektörün geleceği açısından büyük bir tehdit oluşturuyor.

Ayrıca, OSB’lerdeki alan darlığı, vardiya saatlerinin uyumsuzluğu ve yüksek maliyetler nedeniyle kreş ve çocuk bakım tesislerinin kurulamaması, kadın istihdamını olumsuz etkileyen önemli bir faktör olarak raporda belirtildi.