Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması’nın çarpıcı sonuçları açıklandı. Vatandaşların en büyük ekonomik yükünü oluşturan konut ve kira giderleri, toplam harcamaların yüzde 29,3’ünü oluşturarak zirvedeki yerini sağlamlaştırdı. Özellikle düşük gelirli hanelerde barınma giderlerinin gelire oranı adeta uçuşa geçti.

ANKARA (İGFA) – TÜİK tarafından paylaşılan 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması, Türkiye’deki hanehalklarının harcama eğilimlerine ışık tuttu. Araştırma, konut ve kira giderlerinin hane bütçelerinde ezici bir çoğunluğa sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Verilere göre, toplam tüketim harcamalarında konut ve kira giderleri yüzde 29,3’lük pay ile ilk sırada yer aldı. Bu önemli harcama kalemini, yüzde 20,5 ile ulaşım ve yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip etti.

Tüketim harcamalarının en düşük paya sahip olduğu kategoriler ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim ve yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları olarak belirlendi.

Gelir Düşerken Barınma Maliyeti Katlanıyor

Gelir gruplarına göre yapılan detaylı analizler, gelir seviyesi düştükçe barınma ve gıda harcamalarının bütçedeki ağırlığının arttığını ortaya koydu. En düşük gelir grubundaki haneler, toplam harcamalarının yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırmak zorunda kaldı. Bu durum, ulaşım harcamalarına ayrılan payın sadece yüzde 8,6’da kalmasına neden oldu.

Buna karşılık, en yüksek gelir grubundaki hanelerde ulaşım harcamaları yüzde 25’e ulaşırken, konut ve kira giderleri yüzde 25,7, gıda harcamaları ise yüzde 12,4 seviyesinde gerçekleşti. Bu karşılaştırma, yüksek gelirli hanelerin ulaşıma ayırdığı payın, düşük gelirli hanelere göre neredeyse üç kat daha fazla olduğunu gösteriyor.

Gelir Kaynağı Harcama Alışkanlıklarını Şekillendiriyor

Hanehalklarının temel gelir kaynağının maaş, ücret ve yevmiye olması durumunda, bütçelerinin yüzde 26,4’ü konut ve kiraya, yüzde 21,9’u ulaşıma ve yüzde 16’sı gıdaya yönlendirildi. Müteşebbis geliriyle geçinen hanelerde ise bu oranlar farklılık gösterdi. Bu grupta ulaştırma harcamaları yüzde 25,9’a yükselirken, konut ve kira giderleri yüzde 25,5 ve gıda harcamaları yüzde 17 olarak kaydedildi.

Tek Kişilik Hanelerde Kira Yükü Daha Ağır

Hane büyüklüğüne göre yapılan incelemelerde, tek kişilik hanelerin bütçelerinin yüzde 41’ini konut ve kira giderlerinin oluşturduğu belirlendi. Bu hanelerde ulaşım harcamaları yüzde 14,4, gıda harcamaları ise yüzde 14,3 paya sahip oldu. Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı kalabalık hanelerde ise gıda harcamalarının payı yüzde 23,7’ye çıkarken, konut ve kira harcamaları yüzde 24,4 seviyesinde gerçekleşti.

Gıda İsrafında İlk Sıra Taze Meyve ve Sebzelerde

Araştırmanın dikkat çekici bir diğer bulgusu ise gıda israfına ilişkin veriler oldu. Hanehalklarında en çok israf edilen gıda grubunun yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler olduğu saptandı. Bu durumu, yüzde 32,5 ile ekmek ve yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti.