Türkiye ile Maldivler arasında 4 Kasım 2024'te imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması kapsamında menşeli ürünlerin belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar, yeni bir yönetmelikle netleştirildi. Bu düzenleme, iki ülke arasındaki ticarette ürünlerin menşe statüsünün belirlenmesinde kullanılacak kuralları kapsıyor.

Yönetmeliğe göre, bir ülkede tamamen elde edilmiş ürünler veya yeterli işçilik veya işlemden geçirilmiş ürünler, belirlenen şartları sağlamaları halinde o ülkenin menşeli ürünü olarak kabul edilecek. Bu, ticaretin adil ve şeffaf bir zeminde yürütülmesini amaçlıyor.

Düzenlemede, tarım ürünleri, hayvansal ürünler, balıkçılık ürünleri, madenler, geri kazanılabilir maddeler ve imalat atıkları gibi tamamen elde edilmiş ürünlerin menşe statüsü ayrıntılı olarak tanımlandı. Ayrıca, üçüncü ülkelerden temin edilen girdilerin kullanıldığı ürünler için yeterli işçilik veya işlem şartları getirildi. Basit paketleme, temizleme, etiketleme gibi işlemler tek başına menşe kazandırmayacak.

Türkiye ve Maldivler arasında menşe kümülasyonu uygulaması da yönetmeliğin önemli bir parçası. Buna göre, bir ülkede üretilen nihai ürünün menşeinin belirlenmesinde, diğer ülkenin menşeli girdileri de dikkate alınabilecek. Tercihli ticaretten yararlanacak ürünlerin, ihracatçı ülkeden ithalatçı ülkeye gönderilirken üçüncü ülkelerde önemli bir işlem görmemesi gerekiyor.

Anlaşma kapsamında tercihli uygulamalardan faydalanmak için temel menşe ispat belgesi EUR.1 Dolaşım Belgesi olacak. Bu belgenin düzenlenmesi, vize edilmesi, sonradan verilmesi ve kaybolması gibi durumlara ilişkin kurallar da yönetmelikte yer alıyor. Belgenin geçerlilik süresi 12 ay olacak ve istisnai durumlarda geç ibraz edilen belgeler kabul edilebilecek.

Yönetmelik, taraf gümrük idareleri arasında menşe belgelerinin sonradan kontrolüne yönelik karşılıklı idari iş birliği mekanizmasını da düzenliyor. Bu, belgelerin doğruluğunun teyit edilmesi ve suiistimallerin önlenmesi açısından önem taşıyor.

Maldivler'den Türkiye'ye ticari olmayan amaçlarla gönderilen küçük paketler ve yolcuların zati eşyası için belirli şartlar altında EUR.1 Dolaşım Belgesi aranmayacak. Küçük paketlerin değeri 500 avro, yolcu zati eşyasının değeri ise 1.200 avro ile sınırlı olacak.

Yönetmelik gereğince, ihracatçıların menşe statüsünü destekleyen belgeleri ve EUR.1 Dolaşım Belgelerinin elektronik veya fiziki nüshalarını en az üç yıl boyunca saklaması zorunlu olacak.