Çanakkale’de düzenlenen Basının Medya Meslek Yasası ve Medya Meslek Birliği Yolculuğu Marmara Bölge Çalıştayı‘nda, Türk basınının yapısal sorunlarına çözüm arayışı kapsamında önemli bir adım atıldı. Uluslararası Basın Konfederasyonu (UBK) öncülüğünde gerçekleşen çalıştayda, gazetecilik mesleğini yasal güvence altına alacak bir Medya Meslek Birliği‘nin kurulması için kapsamlı bir yol haritası belirlendi.

UBK Başkanı Gürel, Türk basınındaki en büyük eksikliğin, günümüz şartlarına uygun bir medya meslek yasası ve medya meslek birliğinin olmayışı olduğunu vurguladı. Gürel, öz denetim mekanizmasının yokluğunun, basın özgürlüğünün kısıtlanmasına ve sansür mekanizmalarının meşrulaşmasına yol açtığını belirtti. Mevcut yasanın dijitalleşme karşısında yetersiz kaldığını ve Barolar Birliği gibi bir meslek birliğinin olmamasının sorunları derinleştirdiğini ifade etti. “Bu sorun dün vardı, bugün var, yarın da olmaya devam edecektir” diyen Gürel, siyasi iktidarların keyfi tasarruflarından bağımsız yeni bir yasal düzenlemenin aciliyetine dikkat çekti.

Öz Denetim Eksikliği ve Toplumsal Etkileri

Gürel, öz denetimden yoksun bir medyanın toplumsal kutuplaşmayı derinleştirdiğini, bireysel hak ve özgürlükleri ihlal ettiğini ve “dördüncü kuvvet” olma işlevini yitirdiğini söyledi. Öz denetimin, basının sadece kendini koruması değil, halkın haber alma hakkını kirli bilgiden ve baskıdan koruması anlamına geldiğini vurguladı. Kurulacak bir Medya Meslek Birliği‘nin, bilginin doğruluğunu garanti altına alarak kamu düzenini koruyan en stratejik sivil mekanizma olacağının altını çizdi.

Medya Meslek Yasası ve Birliği’nin Getireceği Yenilikler

UBK Başkanı Gürel, yeni yasa ve birlik ile birlikte:

• Medya Meslek Akademilerinde akademik ve mesleki formasyon almayanların gazetecilik yapamayacağını,
• Mesleğin etik kurallarının ve standartlarının belirleneceğini,
• Herkesin gazeteci olabildiği liyakatsizliğin ortadan kalkacağını,
• Gazetecilerin ve basın organlarının kendi meslek odalarına/birliklerine kayıt olacağını,
• Gazeteciliğin itibarlı bir meslek olmasını sağlayacağını belirtti.

Ayhan Bilgen’den Tarihi Referans: Ahilik Teşkilatı

Çalıştayda söz alan Gazeteci ve yazar Ayhan Bilgen, Anadolu’daki 700 yıllık Ahilik teşkilatını örnek göstererek, üreticiyi ve tüketiciyi koruyan standartların geçmişte başarıldığını hatırlattı. Bilgen, “700 yıl boyunca bu coğrafyada ekmeğe standart getirmeyi başarıp, bugün habere, bilgiye, veriye standart getirememek kabul edilebilir bir durum değil” diyerek sektörün kendi akreditasyon sistemini kurmasının zorunluluğuna dikkat çekti. Doğru bilgiye erişimin bir güvenlik ve beka sorunu olduğunu savundu.

Medya Meslek Akademisi ve Gelecek Kaygıları

Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Elif Emre Kaya, projenin hukuki altyapıyı güçlendirme, mesleki standartları oluşturma ve medya ekonomisinin sürdürülebilirliğini sağlama hedeflerini açıkladı. Kaya, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İletişim Fakültesi ile kurulacak Medya Meslek Akademisi‘nin sektörel liyakati artıracağını söyledi. Akademinin, lisans eğitiminin alternatifi olmadığını, sadece sektörel pratik oryantasyonu sağlayan bir “ön kontrol” mekanizması olacağını belirtti.

Yerel Medya ve Dijitalleşme Sorunları

Çalıştayda yerel medyanın içinde bulunduğu ekonomik çıkmaz da gündeme geldi. İnternet Gazetecileri Federasyonu Başkanı Mesut Demir, Basın İlan Kurumu (BİK) uygulamaları ve artan vergiler nedeniyle yerel basının zor durumda olduğunu belirtti. Dijital Medya Federasyonu Başkanı Bahtiyar Kahveci ise mesleki dağınıklığın sektöre zarar verdiğini vurgulayarak tek çatı altında toplanma çağrısı yaptı. Türkiye Gazeteciler Federasyonu Başkanı Yılmaz Karaca, internet yasasının siteleri zor duruma düşürdüğünü ve sahte basın kartı dağıtımının önüne geçilmesi gerektiğini ifade etti.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı ziyareti ile sona eren çalıştay, gazeteciliğin geleceği için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.