Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması, 1 Temmuz 2026 itibarıyla ülke genelinde hayata geçiyor. Bu önemli adım, Sıfır Atık Hareketi kapsamında atık yönetiminde yeni bir dönemi başlatıyor.

Piyasadaki plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını kapsayacak olan sistem, bu ambalajların kontrollü ve sürdürülebilir bir şekilde ekonomiye geri kazandırılmasını amaçlıyor. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte ekonomiye yıllık 30 milyar TL’lik doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor.

İade Noktaları Genişliyor, İşletmelere Yeni Fırsatlar Doğuyor

1 Temmuz 2026’dan itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan marketler, bakkallar, büfeler, oteller, restoranlar ve kafeler depozito iade noktası haline gelecek. Bu işletmeler, operatörlerle yapacakları anlaşmalar sayesinde teşvik bedelleri elde edecek. Ayrıca, iade için gelen müşteriler sayesinde artan trafik, ek gelir ve rekabet avantajı sağlayacak. Alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler gibi büyük işletmeler de iade noktası olarak sisteme dahil olabilecek.

İşletmeler İçin Kayıt Süreci ve Önemli Tarihler

Depozito sistemine dahil olmak isteyen işletmelerin, 1 Temmuz tarihinden önce dbys.gov.tr web sitesi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıtlarını tamamlamaları gerekmektedir. Ayrıca, iade süreçlerini yönetecek yetkili operatörlerden birini seçmeleri büyük önem taşıyor.

TÜÇA Başkanı Öztürk: “Geri Dönüm Seferberliği Başlatıyoruz”

TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, yeni sistemin “at-kurtul” alışkanlığının yerine, zamanla iade ve geri kazanım odaklı bir tüketim davranışını yerleştireceğini belirtti. Öztürk, Türkiye genelinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesiyle çevre kirliliğinin önemli ölçüde azalmasını beklediklerini vurguladı. Öztürk, tüm işletmeleri bu çevresel dönüşümün bir parçası olmaya davet etti.

DOA Sistemi Nasıl İşleyecek?

Türkiye’de 2025 yılından itibaren kademeli olarak devreye alınan DOA uygulaması, üretimden geri dönüşüme kadar olan süreci dijital olarak izlenebilen, dünya örnek alınacak entegre bir model sunuyor. Sistem, döngüsel ekonomi yaklaşımıyla atıkların doğaya karışmasını önlemeyi, ambalajları yeniden ekonomiye kazandırmayı ve doğal kaynak kullanımını azaltmayı hedefliyor.

İade Altyapısı ve Operasyonel Süreçler

Satış noktaları üzerinden kurulacak iade altyapısı ile sistem işleyecek. İşletmeler DBYS’ye kayıt yaptırıp yetkili operatörü seçecek. Büyük mağazalar ve zincir mağazalarda Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu zorunlu olacak. Diğer işletmelere ise el terminalleri, şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler operatörler tarafından ücretsiz sağlanacak. HOREKA işletmeleri topladıkları ambalajları operatörlere teslim edecek. Toplanan ambalajlar sayım ve doğrulama merkezlerine götürülerek geri dönüşüm tesislerinde işlenecek.

Tüketici Hakları ve Kolaylıklar

Tüketiciler, “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya depozito iade makinelerine teslim ederek ambalaj iade bedellerini alabilecek. İade bedelleri, DOA mobil uygulaması üzerinden banka hesabına aktarılabilecek, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek.

Türkiye’den Teknolojik Bir İcraat: Uluslararası Örnek Model

Depozito yönetim sistemleri dünya genelinde hızla yaygınlaşırken, Türkiye de hayata geçirdiği uçtan uca dijital altyapı ile uluslararası ölçekte örnek teşkil edecek bir model sunmayı hedefliyor. Bu teknolojik altyapı, sistemin verimli ve şeffaf bir şekilde işlemesini sağlayacak.