Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait “Sağlık Modülü” verilerini kamuoyu ile paylaştı. Bu kapsamlı araştırma, hanelerin sağlık harcamalarının üzerindeki yükü ve bireylerin fiziksel aktivite alışkanlıklarını detaylı bir şekilde gözler önüne serdi. Özellikle doktor muayene ve tedavi harcamaları, hanelerin yüzde 6,1’i için “çok büyük yük” olarak değerlendirildi.
2025 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile eş zamanlı olarak uygulanan “Sağlık Modülü”, Avrupa Birliği ülkeleriyle paralel yürütüldü. Araştırma, hanelerde yaşayan 15 yaş ve üzeri bireylerin sağlık durumlarını ve sağlık harcamalarının bütçeleri üzerindeki etkisini ölçmeyi amaçladı.
Sağlık Harcamalarının Hane Halkı Üzerindeki Yükü
TÜİK’in bulgularına göre, doktor muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 6,1’i tarafından “çok büyük yük” olarak algılanırken, yüzde 50,2’si için “biraz yük” oluşturdu. Diş muayene ve tedavi harcamaları ise hanelerin yüzde 5,3’ü için “çok büyük yük”, yüzde 37,2’si için “biraz yük” teşkil etti. İlaç harcamalarının da benzer şekilde, hanelerin yüzde 5’i için “çok büyük yük”, yüzde 50,9’u için “biraz yük” olduğu belirlendi.
Gelir gruplarına göre yapılan analizlerde, en düşük yüzde 20’lik gelir grubunda yer alan hanelerin yüzde 62,9’u doktor muayene ve tedavilerden, yüzde 37,6’sı diş muayene ve tedavilerinden, yüzde 65,5’i ise ilaç harcamalarından olumsuz etkilendi. Buna karşılık, en yüksek gelir grubundaki hanelerin büyük çoğunluğu bu tür harcamaların kendileri için bir yük oluşturmadığını ifade etti.
Fiziksel Aktivite Alışkanlıkları ve İş Hayatı
Araştırma, bireylerin iş hayatındaki fiziksel aktivite düzeylerini de inceledi. 15 yaş ve üstü çalışanların yüzde 29,4’ü işlerini çoğunlukla oturarak yaparken, yüzde 45,5’i ayakta, yüzde 18,7’si yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktiviteyle, yüzde 6,4’ü ise ağır iş veya ağır fiziksel aktivite gerektiren mesleklerde çalışıyor. Yoksulluk riski altında olmayan bireylerin yüzde 31,7’si çoğunlukla oturarak çalışırken, risk altındakilerin yüzde 11,2’si ağır işlerde istihdam ediliyor.
Boş zamanlarda fiziksel aktiviteye ayrılan süre konusunda ise bireylerin yüzde 63,3’ünün düzenli aktivite veya boş zaman faaliyetlerine yer vermediği ortaya çıktı. Haftada en az 10 dakika süren aktivitelere katılan yüzde 36,7’lik kesim ise en aktif bireyleri oluşturdu.
Temel Faaliyetlerdeki Zorluklar
TÜİK verileri, bireylerin iletişim, öz bakım, işitme ve yürüme gibi temel faaliyetlerde genellikle sorun yaşamadığını gösteriyor. İletişimde zorluk yaşayanların oranı sadece yüzde 2,2 iken, görme (yüzde 17,3), yürüme (yüzde 15,2) ve hatırlama (yüzde 12,6) gibi alanlarda daha yüksek zorluklar tespit edildi.
Bu araştırma, hanelerin sağlık harcamalarının yükünü ve bireylerin fiziksel aktivite alışkanlıklarını gelir gruplarına göre detaylı bir şekilde ortaya koyarak, politika yapıcılar için önemli bir referans kaynağı sunmaktadır.
