Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerde yürütülen bağımsız gözetim faaliyetlerine ilişkin yönetmelikte önemli değişiklikler yaptı. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle birlikte, bağımsız gözetim faaliyetlerinin kapsamı radyoaktif atık tesislerini de içine alacak şekilde genişletildi. Bu kapsamda, Bağımsız Gözetim Şirketlerine (BGŞ) daha fazla yetki ve sorumluluk verilirken, ilgili kuruluşlara da yeni yükümlülükler getirildi.

Yönetmeliğin adı “Nükleer Tesislerde ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Bağımsız Gözetim Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” olarak güncellenerek, radyoaktif atıkların yönetimi ve depolanmasına ilişkin süreçler de bağımsız denetim mekanizmasının kapsamına alındı.

BGŞ’lere Geniş Yetki ve Sorumluluklar

Yapılan değişiklikle Bağımsız Gözetim Şirketlerinin görev ve yetkileri önemli ölçüde artırıldı. BGŞ’ler artık gözetim faaliyetlerini tamamen bağımsız yürütecek, kontrol noktalarını kendileri belirleyebilecek ve gerekli gördüklerinde habersiz denetimler yapabilecek. Ayrıca, gözetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek, bu da şirketlerin mali bağımsızlığını güvence altına almayı hedefliyor.

Kuruluşlara Yeni Yükümlülükler

Yeni kurallar çerçevesinde, denetlenen kuruluşlara da önemli yükümlülükler getirildi. Bu kuruluşlar, gözetim faaliyetlerine ilişkin iletişim yöntemlerini, uygunsuzlukların giderilme süreçlerini ve BGŞ değişikliği durumunda uygulanacak prosedürleri yazılı hale getirmekle yükümlü olacak. BGŞ’nin görevini yerine getirememesi durumunda ise ilgili faaliyetlerin durdurulması ve başka bir yetkili kuruluşun gözetiminde sürdürülmesi gerekecek.

Mali Bağımsızlık ve Uygunsuzluk Yönetimi

Yönetmelikle BGŞ’lerin mali bağımsızlığına da vurgu yapıldı. Şirketlerin gelir yapısının tek bir kuruluşa bağımlı olmaması ve faaliyetlerini sürdürebilecek mali yeterliliğe sahip olması şart koşuldu. Uygunsuzluk yönetimi konusunda ise BGŞ’ler tespit ettikleri eksiklikleri kendi elektronik uygunsuzluk yönetim sistemlerine kaydedecek, bunları kuruluşa raporlayacak ve Kurumun erişimine açacak. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi halinde ilgili işin gözetimini reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecekler.

Yangın Güvenliği ve Geçiş Süreci

Düzenlemede öne çıkan bir diğer başlık ise yangın güvenliği oldu. Nükleer tesislerde yangına karşı alınan önlemler ile yangınla ilgili projelerin mevcut mevzuata uygunluğu da bağımsız gözetim kapsamına dahil edildi. NDK, yönetmelikle getirilen bazı yeni yükümlülükler için kuruluşlara ve bağımsız gözetim şirketlerine 31 Aralık 2027 tarihine kadar uyum sağlama süresi tanıdı.