Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay, Bloomberg HT’de katıldığı Akıllı Tarım programında şeker sektörünün mevcut durumu ve geleceğine dair önemli açıklamalarda bulundu. Akay, Türkiye’de şeker pancarı ekim süreçleri, Tokat-Turhal bölgesindeki sel felaketi ve sektörün genel durumu hakkında değerlendirmeler yaparak, hem şeker sektörünün hem de kooperatifçiliğin reformlara ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Haziran ayı itibarıyla pancar ekimlerinin henüz tamamlanamadığını dile getiren Akay, geçmiş yıllarda mart ayında başlayan ekimlerin son yıllarda nisan ve mayıs aylarına kaydığını, bu yıl ise yoğun yağışların ekim faaliyetlerini olumsuz etkilediğini söyledi. Özellikle Tokat Turhal Fabrikası bölgesinde yoğun yağışlar ve su baskınları nedeniyle yaklaşık 30 bin dekar ekili arazinin sular altında kaldığını, bunun 3 bin 700 dekarlık bölümünün şeker pancarı ekili alanlardan oluştuğunu aktardı. Bölgede 10 köyün tahliye edildiğini ve 30 civarında köyde hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü belirten Akay, çiftçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi için destek çağrısında bulundu.

Şeker Fiyatları Maliyetlerin Altında Kaldı

Pancar Şekeri Üreticileri Derneği’nin maliyet çalışmasına göre şekerin kilogram maliyetinin 47,60 TL olduğunu ancak piyasada 37 TL, hatta bazı dönemlerde 30 TL seviyelerinde satışlar yapıldığını ifade eden Akay, bu durumun sektörü olumsuz etkilediğini, özellikle çiftçi ortaklı kooperatif fabrikalarının daha fazla zarar gördüğünü vurguladı.

Türkşeker’in sektörün sorunlarını çözmeye yönelik politikalar geliştirmeye çalıştığını ancak bu uygulamaların yeterince bilinmeden eleştirildiğini söyleyen Akay, kota sistemine rağmen piyasada şeker fazlası oluşmasının temel nedenlerinden birinin alternatif tatlandırıcı ürünlerin kontrolsüz ithalatı ve kullanımı olduğunu belirtti. Türkşeker’in arz fazlasını yönetmek amacıyla hayata geçirdiği uygulamaların kamu zararı oluşturduğu yönündeki eleştirilerin gerçeği yansıtmadığını savundu. Yıllardır süregelen fiyat baskısının sektöre ciddi yük getirdiğini, Türkşeker’in sermayesinin geçmişte 4 milyar liradan 70-80 milyar lira seviyesine çıkarılmasının asıl kamu zararı olarak görülmesi gerektiğini ifade etti.

Eldeki yaklaşık 750 bin ton şeker stokunun değerlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, stokun bir kısmının mevcut piyasa koşullarında satılarak geri kalanının daha yüksek fiyatlardan değerlendirilmesinin ticari açıdan doğru bir strateji olduğunu söyledi. Türkşeker’in satışlarının o günkü piyasa şartlarına göre yapıldığını vurgulayan Akay, eleştirilerin sektörün gerçek sorunlarını gözden kaçırdığını ve çözüm yerine zarar verdiğini dile getirdi.

Kimyasal Tatlandırıcılar ve Kayıt Dışı Kullanım Uyarısı

Şeker sektörünün karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan birinin yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcıların yaygın kullanımı olduğunu belirten Akay, 2024 yılında ithal edilen tatlandırıcıların pancar şekeri karşılığının yaklaşık 850 bin ton pancar şekeri karşılığına ulaştığını söyledi. Bu durumun yerli pancar şekerinin kullanımını azaltarak piyasada arz fazlası oluşmasına neden olduğunu ifade etti. Kimyasal tatlandırıcıların çoğunlukla ilaç sanayisi için ithal edildiği belirtilse de, önemli bir bölümünün gıda sanayisinde kullanıldığını savunan Akay, bu miktarın Türkiye’deki şeker kotasının yaklaşık üçte birine denk geldiğini belirtti. Bu ürünlerin kullanımına ilişkin denetimlerin yetersiz olduğunu ve doğal pancar şekerinin gıda sanayisindeki kullanımının azaldığını vurguladı.

“Şeker Sektörü Yeniden Yapılandırılmalı”

Türkiye’nin şeker sektörünü uzun vadeli bir perspektifle yeniden ele alması gerektiğini vurgulayan Akay, Avrupa Birliği’nin reform süreçlerini örnek gösterdi. Fabrika kapasitelerinin artırılması, verimliliğin yükseltilmesi ve kooperatifçilik yapısının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, şeker pancarı üretiminin Orta Anadolu tarımının sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahip olduğunu sözlerine ekledi.