Akıllı telefonların giderek ağırlaşan tasarımları, büyüyen ekranları ve bilgisayar mouselarının yoğun kullanımı, el ve bilek sağlığımız için ciddi tehditler oluşturuyor. Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Göçmen, özellikle telefonları serçe parmakla alttan destekleyerek tutma ve uzun süreli ekran kaydırma eylemlerinin, karpal tünel ve ulnar sinir üzerinde tehlikeli baskılara yol açtığını vurguluyor. Prof. Dr. Göçmen, “Sinir hasarı başladığında geri dönüşü çok daha zor bir sürece giriyoruz” uyarısında bulunuyor.
Yeni Nesil Deformasyonlar Kapıda
Akıllı telefonların evrimleşen yapısı ve kullanım alışkanlıklarımız, yeni bir tür deformasyonun ortaya çıkmasına neden oluyor. Telefonu serçe parmağınızla alttan destekleyerek tutmak, bu küçük parmağın eklemlerine aşırı yük bindirirken, el ayasından geçen sinirlerin sıkışmasına yol açabiliyor. Bu durum, sadece telefon kullanımıyla sınırlı kalmayıp, başparmakla yapılan sürekli kaydırma hareketlerinin de el bileğindeki karpal tünel bölgesinde iltihaplanmaya neden olabileceği belirtiliyor.
Hatalı Mouse Kullanımı ve Diğer Riskler
Prof. Dr. Selçuk Göçmen, özellikle genç ve oyunseverler arasında yaygınlaşan hatalı mouse kullanımının da önemli bir risk faktörü olduğunu dile getiriyor. Bileğin sürekli masa kenarına veya sert bir yüzeye baskı yapması, sinir iletimini olumsuz etkileyerek Karpal Tünel Sendromu’nun yanı sıra, dirsek bölgesindeki sinirleri etkileyen Kübital Tünel Sendromu’nu da tetikleyebiliyor.
Teknoloji dışı tekrarlayan hareketler de risk oluşturuyor. Mutfakta sürekli doğrama yapmak, elde çamaşır sıkmak, bezle yer silmek veya uzun süre örgü örmek gibi eylemler, tendonlarda şişmeye ve dar kanallardan geçen sinirlerin baskılanmasına neden olarak şiddetli ağrılara yol açabiliyor. Bu nedenle ev hanımları ve gastronomi çalışanları gibi meslek grupları da risk altında bulunuyor.
Erken Belirtileri Göz Ardı Etmeyin
El ve bilek sağlığındaki sorunların erken belirtileri arasında şunlar yer alıyor:
- Baş, işaret ve orta parmakta yoğunlaşan karıncalanma ve uyuşma hissi.
- Sabahları ellerde hissedilen sertlik ve parmakları tam kapatamama.
- Hafif nesnelerin (bardak, kalem vb.) istemsizce elden düşürülmesi.
- Bilekten kola kadar yayılan ani elektrik çarpması hissi.
- Geceleri artan ağrılar nedeniyle uykudan uyanma ve elleri sallama ihtiyacı.
Bu şikayetlerin devamlılık göstermesi durumunda uzman bir hekime başvurmak büyük önem taşıyor.
Kalıcı Hasarı Önlemenin Yolları
Prof. Dr. Selçuk Göçmen, kalıcı sinir hasarını önlemek için şu önerilerde bulunuyor:
- Tutuş Alışkanlıklarınızı Değiştirin: Telefonu tek elle ve serçe parmakla destekleyerek tutmak yerine, iki elinizi kullanın veya telefon tutucu gibi yardımcı ekipmanlardan faydalanın.
- Ergonomik Ekipmanlar Kullanın: Mouse kullanırken bilek desteği olan pedler tercih edin ve bileğinizin masa kenarıyla doğrudan temasını engelleyin.
- Düzenli Molalar Verin: Her 20 dakikada bir kısa molalar vererek el ve bilek egzersizleri yapın. Parmakları geriye doğru esnetmek kan dolaşımını hızlandıracaktır.
Erken evrede bileği nötr pozisyonda tutan ateller kullanmak faydalı olabilir. Tedavi sürecinde ise ilaç tedavisi, fizik tedavi ve lokal enjeksiyonlar gibi yöntemler uygulanabilir. İleri vakalarda, yaklaşık 15-20 dakika süren lokal anestezi altında yapılan cerrahi müdahale ile sıkışan kanal açılarak sinir üzerindeki baskı giderilebilir.
