Omurganın sinirlerin geçtiği kanalın daralmasıyla ortaya çıkan ve özellikle yaşlı bireylerde yürüme mesafesini kısıtlayarak yaşam kalitesini düşüren dar kanal hastalığı, artık etkili tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınabiliyor. Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Göçmen, doğru müdahale ile 80 yaşındaki bir hastanın bile ağrısız bir şekilde yürüyebileceğini ve sosyal hayata dönebileceğini belirtti.
Omurga, içinden geçen hayati sinirler için koruyucu bir tünel görevi görür. Yaş ilerledikçe kemik yapılarının kalınlaşması, bağların sertleşmesi ve fıtıklar gibi nedenlerle bu kanal daralabilir ve sinirler üzerinde baskı oluşabilir. Dar kanal hastalığı, hastanın yürümeye başlamasıyla bacaklarda uyuşma, ağrı, kramp ve takılma hissi gibi belirtilerle kendini gösterir. Hastalar genellikle kısa bir mesafe yürüdükten sonra durup dinlenme ihtiyacı duyarlar. Öne eğilmek veya oturmak, market arabasına dayanarak yürümek gibi eylemler, kanalın geçici olarak genişlemesini sağlayarak rahatlama sunar. Bu duruma gece krampları da eşlik edebilir ve hastalık ilerledikçe kas zayıflığı, sık düşmeler ve nadiren idrar kontrolünde zorlanmalar görülebilir.
Dar Kanal Hastalığı Kimlerde Görülür?
Dar kanal, doğuştan gelen yapısal darlıklar nedeniyle erken yaşlarda da görülebilse de genellikle ileri yaş hastalığı olarak kabul edilir. Belirtiler genellikle 60-65 yaş sonrası belirginleşir. Uzun yıllar ağır işlerde çalışmış veya vücudunda genel kireçlenme eğilimi olan bireyler, kanal daralması açısından daha yüksek risk taşır.
Tanı Süreci Nasıl İşler?
Tanı süreci, hastanın günlük yaşam kalitesini belirleyen “Kaç metre yürüyebiliyorsunuz?” sorusuyla başlar. Detaylı tıbbi öykü ve fizik muayenenin ardından, kesin teşhis için MR görüntülemesi kullanılır. MR ile kanalın ne kadar daraldığı ve hangi sinirlerin baskı altında olduğu net olarak belirlenir. Gerekli durumlarda kemik yapıların incelenmesi için bilgisayarlı tomografi de kullanılabilir.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Her dar kanal hastası için ameliyat ilk seçenek değildir. Tedavide hastalığın şiddetine göre basamaklı bir yol izlenir. İlk aşamada ameliyatsız çözümler arasında kilo kontrolü, fizik tedavi programları ve sinirlerdeki ödemi azaltan epidural enjeksiyonlar yer alır. Ancak yürüme mesafesinin aşırı kısalması, idrar kaçırma veya ciddi güç kaybı gibi durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi olarak mikrocerrahi yöntemlerle kanal genişletme (dekompresyon) işlemi yapılır ve omurgada kayma varsa vida sistemleri ile stabilizasyon sağlanır.
Dar Kanalı Önlemenin Yolları
- Hareket Edin: Ağrı korkusuyla hareketsiz kalmak kas kaybını hızlandırır. Uzman kontrolünde kısa ama sık yürüyüşler yapın.
- Yüzün: Yüzme ve su içi egzersizler, omurga üzerindeki baskıyı azaltır.
- Doğru Ayakkabıyı Seçin: Darbe emici ve topuğu destekleyen ortopedik ayakkabılar tercih edin.
- Yardımcı Araç Kullanın: Denge kaybı yaşıyorsanız baston veya yürüteç kullanmak düşme riskini azaltır.
- Ev Düzenlemeleri Yapın: Takılmaya neden olabilecek halıları kaldırın, banyo gibi alanlara tutunma barları ekleyin.
- Kilo Verin: Fazla kilolar, sinirlere binen ekstra basıncı artırır.
- Düzenli Kontrol Yaptırın: Bacaklardaki uyuşma veya güçsüzlük arttığında bir beyin cerrahına başvurun.
