Bursa’nın Mudanya ilçesine bağlı Tirilye’de, belediye tarafından titizlikle restore edilen tarihi Taş Mektep binası, kentin kültürel mirasını ve toplumsal hafızasını gelecek nesillere aktarmak amacıyla “Hafıza” adıyla yeniden ziyarete açıldı. Bu özel mekan, Tirilye’nin antik dönemlerden günümüze uzanan zengin tarihini, üretim kültürünü, gündelik yaşamını ve mübadeleyle şekillenen anılarını bir araya getiren kapsamlı bir sergiyle ziyaretçilerini ağırlıyor.

Tirilye’nin Belleği ‘Hafıza’ Çatısı Altında Buluştu

Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç, aylar süren yoğun araştırma, arşiv taraması ve küratöryal çalışmalar sonucunda hayata geçirilen Taş Mektep Hafıza’nın, yaşayan bir kültür merkezi olarak tasarlandığını vurguladı. Başkan Dalgıç, “Tirilye’nin hafızasını koruma ve gelecek nesillere aktarma konusundaki kararlılığımızın en önemli yansımalarından birini bugün hayata geçirmiş bulunuyoruz. Geçmişimizi, hikayelerimizi ve kültürel değerlerimizi bu tarihi çatı altında görünür kılıyoruz,” ifadelerini kullandı.

Başkan Dalgıç, projenin hazırlık sürecine dair şu bilgileri paylaştı: “Taş Mektep Hafıza için aylar süren kapsamlı bir hazırlık dönemi geçirdik. Envanterler titizlikle incelendi, arşiv kayıtları derinlemesine tarandı, eski fotoğraflar toplandı ve Resmi Gazete nüshalarından salnamelere kadar pek çok değerli kaynak değerlendirildi. Tirilye’nin eğitim hayatı, kendine özgü üretim kültürü, zeytincilik ve denizle kurduğu derin bağ, mübadeleyle oluşan kolektif hafızası ve günlük yaşam pratiklerini anlatan bütünlüklü bir içerik oluşturduk. Bugün burada gördüğünüz her bir fotoğraf, pano, sergilenen eşya, giysi ve belge, bu büyük emeğin somut birer parçasıdır.”

‘Hafıza’nın İzinde Tarihi Bir Yolculuk

Taş Mektep Hafıza, Tirilye’nin kendine has mimari dokusunu, günlük yaşam ritmini, eğitim geleneklerini, üretim biçimlerini, göç hikayelerini ve kuşaklar boyunca aktarılan ortak hafızasını gözler önüne seriyor. Ziyaretçiler, sergi sayesinde Tirilye’nin antik dönem limanlarından Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki zeytin ve kıyı ticaretine, Roma dönemine ait dini yapılardan Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim hayatına kadar uzanan geniş bir tarihsel perspektife tanıklık etme fırsatı buluyor.

Sergi alanında zeytincilik, balıkçılık, ipekböcekçiliği ve gündelik yaşam kültürüne özel olarak ayrılmış bölümler de bulunuyor. Erken Cumhuriyet dönemine ait zarif bir gelinlik, Darüleytam’a ait fotoğraflar, okul kayıtları, dönemin üretim ekipmanları ve çeşitli tarihi objeler, Tirilye’de yaşamış insanların izlerini günümüze taşıyor. Mübadele bölümü ise serginin en çarpıcı ve duygusal noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Tirilye’den ayrılmak zorunda kalan Rum nüfusun ve bölgeye yerleşen mübadillerin öyküleri; özenle seçilmiş arşiv belgeleri, fotoğraflar ve aile kayıtları aracılığıyla anlatılıyor. “Geçmişe Mektuplar” bölümü ise ziyaretçilere, Tirilye’nin zengin hafızasına kendi duygu ve düşüncelerini ekleme imkanı sunuyor.

Taş Mektep İki Farklı İşlevle Yaşamaya Devam Edecek

Tirilye’nin sembol yapılarından biri olan Taş Mektep, 20. yüzyılın başlarında okul olarak inşa edilmiş ve Darüleytam Okulu, Şehir Yatı Mektebi, ilkokul ve ortaokul gibi farklı eğitim işlevleriyle uzun yıllar boyunca bölge eğitiminin merkezinde yer almıştır. Bu tarihi yapı, bundan böyle iki ayrı fonksiyonla işleyecektir. Taş Mektep Hafıza bölümü, kentin tarihsel anlatısına ev sahipliği yaparken, Taş Mektep Akademi bölümü ise söyleşiler, atölye çalışmaları, seminerler ve kültürel buluşmalar için dinamik bir mekan olarak hizmet verecektir. Ayrıca, yapı içinde ziyaretçilerin dinlenip vakit geçirebileceği “Mola Mudanya” alanı da bulunmaktadır.