Şırnak’ın Gabar Dağı’nda hem enerji hem de tarih açısından büyük keşifler yaşanıyor. Bir yandan petrol üretimi artarken, diğer yandan binlerce yıllık mağara yerleşimleri gün yüzüne çıkıyor. Bölge, “saklı cenneti”ni yeniden keşfettiriyor.

Şırnak’ın Güçlükonak ilçesine bağlı Akdizgin köyü Kırkağaç mevkii, Gabar Dağı eteklerinde yer alan ve halk arasında “Ulya Şeyhan” veya “Olya Şexa” gibi isimlerle anılan çok katlı mağara yerleşimleri, adeta “mağara apartmanları”nı andırıyor. Bu yapılar, bölgenin zengin tarihini aydınlatırken, aynı zamanda doğa turizmi için de önemli bir potansiyel sunuyor.

Bölgenin en dikkat çekici yapısı, 7 katlı “apartman mağara” olarak biliniyor. İnsan eliyle sarp kayalıklara oyulmuş bu kompleks, birbirine bağlı odalar, yaşam alanları ve ibadet/eğitim mekanlarından oluşuyor. Kökeni Tunç Çağı’na, yaklaşık MÖ 2500’lü yıllara dayanan bu mağaraların, yüzyıllar boyunca farklı amaçlarla kullanıldığı düşünülüyor. Katlar arası geçişler ve doğal savunma avantajı ile dikkat çeken yapı, görenleri büyülüyor.

Gabar Dağı Eteklerindeki Diğer Yapılar

Gabar Dağı eteklerinde, bu 7 katlı yapı dışında, farklı büyüklük ve katlarda yaklaşık 360 mağara daha bulunuyor. Bazıları ev görünümündeyken, bazıları daha karmaşık yerleşimler sergiliyor. 3-4 katlı olanlardan daha mütevazı odalara sahip olanlara kadar çeşitlilik gösteren bu mağaralar, bölgenin insanlık tarihindeki önemine işaret ediyor. Kesin yapım tarihleri ve kimler tarafından yapıldığı bilinmese de, Mezopotamya’nın kadim uygarlıklarıyla bağlantılı oldukları düşünülüyor.

Son yıllarda Gabar Dağı’ndaki güvenlik ortamının iyileşmesiyle birlikte bu mağaralar, doğaseverler, tarih meraklıları ve trekking grupları tarafından daha yoğun ilgi görüyor. Bölge, “Şırnak’ın saklı cenneti” olarak anılıyor ve muhteşem manzaralar sunuyor.

Petrol ve Tarihin Buluştuğu Nokta

Gabar Dağı, aynı zamanda Türkiye’nin önemli petrol keşiflerine de ev sahipliği yapıyor. 2022’den itibaren TPAO’nun çalışmalarıyla Şehit Aybüke Yalçın sahası başta olmak üzere yüksek kaliteli petrol rezervleri keşfedildi. Yaklaşık 150 milyon varil olduğu tahmin edilen rezervin ekonomik değeri milyarlarca doları buluyor. Günlük üretimle bölge ekonomisine önemli katkılar sağlanıyor.

Bu ikili tablo, Gabar’ı hem ekonomik hem de kültürel açıdan stratejik bir konuma getiriyor. Güvenlik ve altyapı iyileştirmeleriyle birlikte turizm potansiyeli de artıyor; mağaralar doğa yürüyüşü rotalarına dahil ediliyor.

Araştırmayı Bekleyen Antik Miras

Bu mağaralar henüz tam olarak arkeolojik kazılara veya detaylı bilimsel incelemelere tabi tutulmamış durumda. Yerel isimler ve halk anlatıları dışında yazılı tarih kaynakları sınırlı olsa da, uzmanlar bölgenin Mezopotamya’nın erken dönemleriyle bağlantılı olabileceğini ve daha fazla araştırmaya değer olduğunu vurguluyor.

Gabar Dağı, artık sadece petrolüyle değil, yeşil vadileri, kanyonları ve bu gizemli “mağara apartmanları” ile de adından söz ettiriyor. Tarihe ve doğaya ilgi duyanlar için Akdizgin köyü civarındaki bu eşsiz yapılar, keşfedilmeyi bekleyen birer hazine niteliğinde.

Bir yanda modern enerji üretimi, diğer yanda binlerce yıllık yaşam izleri… Gabar Dağı, geçmişin ve geleceğin iç içe geçtiği, ekonomik ve kültürel açıdan giderek daha fazla önem kazanan bir bölge olarak öne çıkıyor.